Былы палітвязень Алег Грузьдзіловіч выпускае дзіцячую кнігу зь вершамі і малюнкамі, створанымі на «Валадарцы»


Кніга журналіста Свабоды «Прыгоды дзядзі Віці на Валадарцы» ўтрымлівае дзіцячыя вершы, напісаныя для ўнукаў у турме, якую ўлады нядаўна закрылі.

Выданьне выходзіць у беластоцкім выдавецтве «Камунікат». Уступ да кнігі напісала псыхалягіня Вольга Вялічка, а мастацкім рэдактарам выступіў Уладзімер Міхневіч. Ідэю кнігі падтрымаў выдавец Яраслаў Іванюк.


Алег Грузьдзіловіч расказаў, як пісаліся вершы і як зьявілася ідэя кнігі.

«На Валадарцы я пачаў ліставацца ня толькі са сваёй жонкай і дарослымі дзецьмі, але і з унукамі. На той момант у мяне было іх чацьвёра, а цяпер пяцёра. Я склаў шасьцірадкоўе пра турэмную „кармушку“, і мне прыйшла ідэя пра ўмоўнага „дзядзю Віцю“, які трапіў на „Валадарку“ і перажывае ўсё гэта.

Я стаў па адным вершы ў лістах дасылаць сваім унукам. Выявілася, што ім гэта спадабалася, нявестка напісала, што яны з задавальненьнем чакаюць новых, і пайшла сэрыя. Аднак тыя, якія сур’ёзьнейшыя, перасталі праходзіць цэнзуру. І неўзабаве я наогул атрымаў ліст ад цэнзара з просьбай не маляваць нічога, што паказвае „ўнутраную кухню“ камэры, турмы. Вонкавае іх не хвалявала. Напрыклад, верш і малюнак пра турэмны двор дайшлі».

Старонкі кнігі
Старонкі кнігі

Затым Алега Грузьдзіловіча перавялі зь Менску ў Магілёўскае СІЗА, дзе ён чакаў разгляду апэляцыі. Адтуль яму ўдалося перадаць частку матэрыялаў на волю. Аўтар пакуль ня будзе раскрываць сакрэт, якім чынам па-за турмой апынуліся вершы і малюнкі. Калі б гэтага не ўдалося, малюнкі і вершы не ўдалося бы захаваць.

«З калёніі я бы ўжо нічога ня вывез. Калі я ў верасьні 2022 вызваляўся, мяне прымусілі выкінуць усе лісты ад жонкі, сваякоў, знаёмых. Такім чынам, гэтая сэрыя цудам апынулася на волі і чакала свайго выкарыстаньня».

Верш Алега Грузьдзіловіча пра арышт з ілюстрацыяй

Верш Алега Грузьдзіловіча пра арышт з ілюстрацыяй

Затым жонка Алега Грузьдзіловіча на ягоны дзень нараджэньня раздрукавала малюнкі і павесіла на сьценах кватэры, дзе яны цяпер жывуць. У пачатку 2024 году журналіст падумаў, што зь імі трэба нешта рабіць. Падштурхнула й інфармацыя пра хуткае закрыцьцё «Валадаркі». Тады аўтар дапісаў да вершаў тумачальны тэкст і аддаў кнігу на азнаямленьне ў выдавецтва.

Агулам у кнізе 28 вершаў, зь якіх толькі адзін напісаны на волі, але ягоная задума таксама зьявілася ў турме. Як кажа Алег Грузьдзіловіч, у турме празь зьмест не было бы ніякіх шанцаў адправіць яго праз краты на волю.

Адзін зь вершаў:

У час, калі яшчэ вы сьпіце,
Затрымалі дзядзю Віцю.
Не далі даесьць хурму
Ды адвезьлі ў турму.
Вы цяпер яму пішыце:
«Валадарка. Дзядзю Віцю».
12.2021.

Кніга накіраваная на дзяцей, але «пэўныя асаблівасьці дзецям мусяць растлумачыць бацькі». Турэмныя рэаліі зарыфмаваныя і апісаныя так, каб дзеці «ня надта палохаліся, але й не захапляліся».

«Сам Дзядзя Віця — такі зборны пэрсанаж, які воляю лёсу апынуўся на „Валадарцы“. Апісваецца, як ён паводзіць сябе, як сябе паводзяць людзі, якія яго атачаюць. Такіх людзей я сустракаў за кратамі, і сам быў такім. Тады мне было 63 гады. Але гэта і вобраз пра людзей ня толькі сталага, але й сярэдняга веку. Пра тых, хто апынаецца за кратамі, хаця не крымінальнік, не бандыт. Яны звычайна адчуваюць сябе там дзівакамі, усё вакол новае. І ты пачынаеш крыху ўплываць на пэўныя зьмены, спрабуеш захаваць жыцьцёвыя прынцыпы».

Неўзабаве кнігу можна будзе набыць у выдавецтве Камунікат
Неўзабаве кнігу можна будзе набыць у выдавецтве Камунікат
Таксама напісаньне вершаў за кратамі адзначылася і адным прароцтвам, ці супадзеньнем. Гуляючы ў турэмным дворыку, Алег Грузьдзіловіч напісаў верш пра вайну. І неўзабаве даведаўся, што вайна сапраўды пачалася.

Ужо адбываецца працэс друку кнігі, і ў канцы ліпеня стартуюць яе продажы.
Крыніца: Радыё Свабода