Гісторыя Беларускай ССР

Другі том чіяцітомнай «Гісторыі Беларускай ССР» ахоплівае перыяд з 1861 г. да Лютаўскай буржуазна-дэмакратычнай рэвалюцыі 1917 г. уключна. Пачатак новай, капіталістычнай фармацыі ў Расіі звязаны з правя-дзеннем рэформы 1861 г., калі было адменена прыгоннае права. Вызначальнай асаблівасцю тут з’яўлялася тое, што пераход ад феадалізму да капіталізму адбыўся не праз буржуазную рэвалюцыю, а праз рэформу, якую пад уздзеяннем рэвалюцыйнай сітуацыі ажыццявіў сам пануючы клас памешчыкаў-прыгоннікаў. Хоць рэформа сваім зместам была буржуазная, але яна мела непаслядоўны, паўпрыгонніцкі характар. Яна захвала шматлікія рэшткі феадалізму ў эканамічным і грамадска-палітычным ладзе Расіі, галоўнымі з якіх былі памешчыцкае землеўладанне і парскае самадзяржаўе. I пасля рэформы сяляне засталіся прыніжаньім саслоўем. За ўрэзаныя надзелы яны былі абавязаны плаціць вялікі выкуп. (Прадмова, фрагмент)